Deze middelen tegen rupsen vallen weg in 2026.

Maar met de juiste timing kan het écht biologisch!

In 2026 verandert er veel voor de groente- en sierteelt op het gebied van rupsenbestrijding. Middelen zoals Nocturn, Runner, Verismo en Decis verdwijnen stap voor stap van de markt. In de loop van 2026 mogen deze middelen niet meer gebruikt worden. Dit betekent dat voor iedereen een nieuwe aanpak noodzakelijk is.

Voor veel kwekers is dit een belangrijk vangnet dat wegvalt. Gelukkig is dit niet het einde van effectieve rupsenbestrijding, maar het begin van een nieuwe fase waarin biologie en technologie samenkomen.

Waarom timing alles bepaalt

Huidige rupsen middelen werken in elk stadium van de rups. Bij biologische alternatieven ligt dit complexer. Neem de preparaten op basis van Bacillus thuringiensis (Bt), die zijn alleen effectief op de jongste rupsen. Zodra die groter worden neemt het effect snel af. Of de Trichogramma-sluipwespen, die alleen effectief zijn op de eieren. Of neem de toekomstige inzet van de sluipwesp Euplectrus carinifer, die juist de grotere rupsen aanpakt, een soort waar de WUR binnen het Masterplan Rups onderzoek naar heeft gedaan.

Dit maakt het moment van de interventie bepalend voor het succes. Gokken op wanneer de meeste eieren of kleine rupsen aanwezig zijn, is geen optie met biologie; wie niet goed timed, komt te vroeg of juist net een paar dagen te laat. De sleutel ligt in het weten wanneer de eerste druk begint, wanneer eieren uitkomen en de rupsen hun tanden voor het eerst in het gewas zetten.

De stelregel, één mot is geen mot bestaat immers niet. Zolang ook maar één vrouwelijke mot de kans heeft om onbelemmerd honderden eieren te leggen, leidt dit tot een ware rupsen explosie een aantal dagen later. Hierdoor kan de populatie met een factor van 3 tot 7 keer groeien als er niet of te laat wordt ingegrepen.

Rups op paprika: timing is cruciaal voor biologische bestrijding.

Van late reactie naar perfecte timing

Waar PATS-C jarenlang vooral bekend stond als de mottenradar, verandert de introductie van PATS-Vinder het spel. Vinder vertaalt de mottenactiviteit naar voorspellingen: wanneer komen de larven uit, waar begint de eerste generatie, en wanneer is het moment om in te grijpen?

Het systeem leert van iedere omgeving en plaagontwikkeling, en maakt zo van monitoring een instrument voor perfecte timing, tot wel 7 dagen voor uitkomst van de rupsen. En dat maakt het mogelijk middelen ruim op tijd te bestellen, en arbeid in te plannen voor het uitvoeren van de interventie. Gebruikers kunnen met dat inzicht biologische middelen en natuurlijke vijanden inzetten op het precieze moment dat ze het meest effectief zijn. En het effect daarvan direct terugzien in de data.

Die omslag, van achter de feiten aanlopen naar op tijd handelen, is niet alleen theoretisch. In de praktijk laat het goede resultaten zien. Bij Vink-Sion (paprika), waar PATS-C wordt gecombineerd met Trichogramma-sluipwespen, is de mottenactiviteit in de afgelopen seizoenen drastisch afgenomen. De data spreken voor zich: minder pieken, minder druk en bijna een zes keer kleinere populatie ten opzichte van de controle kas zonder Trichogramma.

Ook Alvonto (tomaat) ervaart hoe timing het verschil maakt. Dankzij de voorspellingen van PATS-Vinder kon het team de Bt-toepassingen precies plannen op het moment dat jonge rupsen verschenen. Dat leverde niet alleen betere bestrijding op, maar ook rust binnen het teeltteam.

“Op de voorspelde geboortedag heb ik met eigen ogen kleine rupsjes uit de eieren zien kruipen."

Die rust komt niet alleen uit de technologie, maar uit de biologische middelen die hun werk doen en door PATS ondersteund worden. De natuur doet zijn werk en PATS ondersteunt met: detecteren, voorspellen, plannen, uitvoeren en evalueren.

De kracht van inzicht

Met de PATS-Kalendar wordt inzicht omgezet in actie. Zodra PATS-Vinder een nieuwe generatie rupsen voorspelt, krijgt de teler automatisch een melding met de juiste timing voor een ingreep tegen de kleinste larven. Vanuit die melding opent de Kalendar, waar de actie direct kan worden ingepland, bevestigd en gedeeld met het team. Denk aan het aansturen van medewerkers, het reserveren van tijd in het werkschema of het inkopen van de juiste middelen.

Nadat er is ingegrepen kan de gebruiker de interventie eenvoudig bevestigen en registreren, zodat het hele proces compleet wordt vastgelegd, van voorspelling tot resultaat. Elke stap voedt het systeem met nieuwe data, waardoor de voorspellingen steeds nauwkeuriger worden. En elke fase van de levenscyclus van de motten en rupsen wordt zo beter meegenomen.

Zo groeit PATS-C uit tot een zelflerend systeem dat zich aanpast aan de dynamiek van elke kas. De verschuiving naar biologische bestrijding is onvermijdelijk, maar met beter inzicht wordt ze ook haalbaar. Met de juiste data en timing worden plagen voorspelbaar, beheersbaar en in toenemende mate volledig biologisch onder controle gehouden.

PATS-Vinder

PATS-Vinder en PATS-Kalendar

Start nu met een succesvolle strategie voor 2026

Plan je volgende stap samen met je Biobest of Royal Brinkman adviseur of maak direct een afspraak met PATS om te ontdekken hoe timing en biologie elkaar versterken.

Plan direct een demo en ontdek hoe timing jouw rupsenbestrijding versterkt.